Wdrażanie Lokalnej Strategii Rozwoju

Lokalna Strategia Rozwoju jest przedmiotem dyskusji w procesie społecznym trwającym od kwietnia 2006 roku, kiedy to podjęto pierwsze próby podsumowania zrealizowanych dotychczas projektów i wskazania sposobu przygotowania do realizacji zadań finansowanych w ramach nowego okresu programowania 2007-2013. Wobec faktu, że wytyczne w tym zakresie nie były wówczas dostępne, zorganizowano serię spotkań z udziałem przedstawicieli sektora prywatnego, sektora społecznego (organizacji, w szczególności przedsiębiorców oraz środowiska turystycznego), a także publicznego (z udziałem wójtów i burmistrzów, gminnych koordynatorów programu Leader+, przedstawicieli szkół, ośrodków kultury i in.). Podczas spotkań z udziałem ok. 300 osób reprezentujących wszystkie gminy wskazano najważniejsze zadania stojące przez Lokalną Grupą Działania w kontekście formułowania LSR:

• przegląd problemów związanych z zakresem wsparcia oferowanym w nowym okresie programowania,
• identyfikacja pomysłów na działania zgłaszanych przez różne środowiska na terenie Krainy Dinozaurów,
• identyfikacja potencjału zarządczego i finansowego partnerstwa i możliwości jego rozwoju,
• identyfikacja merytorycznego przygotowania do formułowania strategii i instrumentów jej wdrażania, a także pozyskania zewnętrznego wsparcia w tym zakresie
• przegląd aktualności wizji obszaru, misji LGD oraz celów sformułowanych podczas realizacji pierwszego schematu,
• nawiązanie współpracy w skali regionu, kraju w kontekście wymiany doświadczeń oraz przygotowania ew. wspólnych przedsięwzięć.

W wyniku przeprowadzonych spotkań, dyskusji, warsztatów,  w tym w szczególności członków Krainy Dinozaurów, sformułowano elementy LSR, a także przygotowano dokumenty informacyjne udostępnione mieszkańcom . Stały się one podstawą przygotowań programowych związanych z formułowaniem i wdrażaniem LSR,  a także stały się podstawą do opracowania dokumentu LSR. Warto podkreślić wartość merytoryczną zgłaszanych propozycji, które pozwoliły na identyfikację potencjalnych projektów, a także na przeprowadzenie rzetelnej analizy SWOT w czterech obszarach merytorycznych. Wnioski stały się podstawą do sformułowania celów i przedsięwzięć w ramach LSR, jak i definiowania kryteriów wyboru projektów. Opracowany na bieżąco materiał relacjonujący efekty prowadzonych spotkań, warsztatów i narad był dyskutowany w różnych gremiach i wykorzystywany przez zarząd LGD w procesie precyzowania zapisów LSR. Wiele kwestii było poddawanych żywej dyskusji, a dzięki szczegółowym zapisom możliwe stało się formułowania precyzyjnych argumentów. W szczególności dyskusja dotyczyła:

• zestawu celów
• kształtu przedsięwzięć
• proporcji i sposobu finansowania poszczególnych komponentów LSR
• liczebności i składu rady, niezbędnej w procesie realizacji LSR
• promocji LSR i aktywizacji społeczności i poszczególnych  środowisk
• kwestii monitorowania i ewaluacji

Przedsięwzięcia będą składać się z następujących składników:

Oś III. Poprawa jakości życia na obszarach wiejskich i promowanie różnicowania gospodarki wiejskiej.

1. Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej.
2. Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw.
3. Odnowa i rozwój wsi.

Oś IV Leader.

4. Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju („małe projekty”).

oraz:

5. Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja
obejmujący m.in.:

badania, informowanie o obszarze działania LGD oraz
o LSR, szkolenia kadr biorących udział we wdrażaniu LSR oraz lokalnych liderów , organizację wydarzeń
o charakterze promocyjnym związanych z obszarem działania LGD i LSR, animowanie społeczności lokalnych, administrowanie działalnością LGD.
a także:

6. Wdrażanie projektów współpracy
realizacja projektów współpracy międzyregionalnej
i międzynarodowej:
1) zawartych w LSR;
2) nieuwzględnionych w LSR, ale zgodnych z celami LSR, opracowanej i realizowanej przez LGD.

Wyniki monitoringu i ewaluacji będą skutkować oceną zrealizowanych działań oraz aktualności zapisów Lokalnej Strategii Rozwoju, będą podstawą do sporządzenia przeglądów strategicznych, organizowanych w początkowym okresie, a co do zasady – w okresach rocznych:
Procedura przeglądów:

• LGD –(biuro – koordynator) opracowuje raport z realizacji zadań;
• LGD – (biuro – koordynator) przedstawia raport zarządowi Krainy Dinozaurów
• zorganizowane są spotkania z szeroką reprezentacją LGD oraz mieszkańców przedstawicieli biznesu, przedstawicieli organizacji pozarządowych w celu prezentacji raportu oraz zebrania propozycji nowych zadań do realizacji;
• następuje zamieszczenie na stronie internetowej  raportu oraz formularza do zgłaszania nowych zadań do realizacji;
  LGD – (biuro – koordynator) opracowuje raport ze spotkań oraz zgłoszeń internetowych, zawierający propozycje nowych zadań do realizacji i przedstawia go zarządowi ;
• zarząd LGD prezentuje raport, poszerzony o propozycje nowych zadań do realizacji, na Walnym Zebraniu LGD Kraina Dinozaurów w celu otrzymania ostatecznej decyzji co do wprowadzenia nowych zadań do realizacji w ramach strategii.

Zasady i sposób dokonywania oceny (ewaluacji) własnej
Zgodnie z zasadami przyjętymi w Unii Europejskiej, w ramach ewaluacji będzie dokonana ocena adekwatności, skuteczności, efektywności, wpływu i trwałości projektu w stosunku do jego określonych celów. Ewaluacja skoncentruje się na stosunku wyników do celu i celu do celów ogólnych oraz sprawdza spójność planowania w ramach projektu. Ewaluacja będzie oparta na podstawowych zasadach: bezstronności, niezależności i wiarygodności, stąd będzie wymagała udziału także ze strony osób i podmiotów, które nie były zaangażowane w proces wdrażania.
 Efekty stosowania wymienionych instrumentów będą stanowiły wkład do procesu monitorowania i ewaluacji, a w szczególności do wprowadzania korekt. W niektórych projektach konieczne będzie doprecyzowanie profilu działań lub szczegółów organizacyjnych (miejsce, termin itp.), a także innych elementów.
Ewaluacja będzie składała się :

• z opisu przebiegu projektu i jego działań
• identyfikacji osiągniętego postępu i rezultatów
• oceny osiągniętych rezultatów i porównania z założeniami

Kryteria ewaluacji
Wybór kryteriów ewaluacji będzie zgodny z europejskimi standardami:

1.  Adekwatność – dostosowanie celów do problemów, jakie miały być rozwiązane, jak również uwarunkowań związanych ze zrównoważonym rozwojem.
2. Przygotowanie planu – logika i kompletność procesu planowania oraz wewnętrzna logika i spójność planu.
3. Efektywność – koszty, szybkość i efektywność zarządzania i jakość osiągniętych wyników.
4. Skuteczność – ocena wkładu osiągniętego dzięki wynikom w stosunku do osiągnięcia celu oraz tego, jaki wpływ miały uwarunkowania na osiągnięcia projektu.
5. Wpływ – skutek w szerszym środowisku oraz w dłuższej perspektywie.
6. Trwałość – prawdopodobieństwo, że strumień korzyści wynikających z realizacji będzie „płynął” nadal, szczególnie kontynuacja działań i osiąganie założonych rezultatów.

Podejście przyjęte przez wiele instytucji, łącznie z Komisją Europejską, zakłada zaplanowanie przygotowania formalnych raportów z ewaluacji na określonych etapach i uzupełnienie tych raportów o badania ad hoc. Takie typowe raporty będą sporządzone:

• w celu dokonania przeglądu postępu i zaproponowania zmian, które obowiązywałyby w pozostałym okresie wdrażania.
• W momencie zakończenia realizacji zadań w ramach LSR, w celu udokumentowania wykorzystanych zasobów, wyników i postępu w realizacji celów.

Przyjęto zasadę cykliczności raportowania dla celów zarządzania, opartą na rocznych sprawozdaniach.

Proces autoewaluacji będzie częścią procesu ewaluacji i będzie prowadzony poprzez:

• analizę dokumentów planistycznych, czyli całej dokumentacji związanej z realizacją strategii (np. okresowe sprawozdania monitoringowe), która pomoże poznać kontekst ocenianego projektu lub jego elementu;
• wywiady (indywidualne lub grupowe), które posłużą pozyskiwaniu informacji dotyczących różnych aspektów ocenianego elementu oraz poznaniu opinii osób zaangażowanych w realizację, jak i jego uczestników, w formie bardziej oficjalnej lub też nieformalnej;
• kwestionariusze – na podstawie jasno sformułowanych i jednoznacznie brzmiących pytań ułożonych w postaci kwestionariusza (ankiety) adresowanego do wybranej grupy osób zaangażowanych w realizację i beneficjentów ostatecznych konkretnych działań;
• obserwację - czyli planowe rejestrowanie różnych aspektów przedsięwzięć oraz osób w nich uczestniczących lub zaangażowanych w jego realizację.

Wyniki monitoringu i ewaluacji będą skutkować oceną zrealizowanych działań oraz aktualności zapisów Lokalnej Strategii Rozwoju będą podstawą do sporządzenia przeglądów strategicznych w okresach rocznych.